GÖRÜŞ

Avrupa seçmediği bir savaşın içinde nasıl bulabilir kendini

27 Temmuz 2026 — Avrupa Birliği / Rusya / İran

Yöntemsel ön not

Bu bir haber yazısı değildir. Ne olabileceğine dair, ne olduğuna değil, açıkça belirtilmiş bir öngörü egzersizidir; salt spekülasyon değil, zaten doğrulanmış gerçek olaylar üzerine kuruludur. Öngörünün bittiği ve olgunun başladığı yer her zaman açıkça belirtilir.

Zaten olmakta olan şey

International Institute for Strategic Studies’in (Temmuz 2026) bir raporuna göre, Ağustos 2024 ile Şubat 2026 arasında, Almanya’daki Ramstein gibi İttifak’ın nükleer caydırıcılığına bağlı üsler dahil olmak üzere bir düzine NATO ülkesinin ve İrlanda’nın hava sahasında yüzlerce drone uçtu. Polonya, hava sahasına 19 Rus dronunun girmesinin ardından Eylül 2025’te NATO’nun 4. maddesini çağırdı. Romanya, Mayıs 2026’da Galați’de bir konut binasına isabet eden bir drone saldırısına maruz kaldı, iki kişi yaralandı — Romanya Cumhurbaşkanı bunu savaşın başlangıcından bu yana "en ciddi güvenlik olayı" olarak nitelendirdi. Letonya’da, drone’lar (muhtemelen Rusya tarafından yönlendirilmiş Ukrayna dronları) halka zamanında uyarı yapılmadan ulusal hava sahasını ihlal ettikten sonra Savunma Bakanı ve Başbakan Haziran 2026’da istifa etti. İran cephesinde, Şubat-Nisan 2026 savaşı sırasında, Bahreyn, Katar ve Kıbrıs’taki İngiliz üsleri İran misillemeleriyle doğrudan vuruldu, RAF savunma amaçlı konuşlandırıldı — varsayımsal değil, zaten gerçekleşmiş doğrudan bir Avrupa askeri katılımı.

Senaryolar — Rusya

En olası olan, kasıtlı bir saldırı değil, kontrolden çıkan olaydır: Rus veya Ukraynalı bir drone — kökeni genellikle günlerce belirsiz kalır — uyarı sistemleri devreye girmeden önce bir NATO ülkesinde çoklu can kaybına yol açan bir hedefi vurur. Her sonraki olayla birlikte, kolektif bir yanıt (yalnızca 4. madde değil, 5. madde) eşiği, tek bir siyasi kararla değil, istatistiksel birikimle düşer. Daha az olası ama göz ardı edilemeyecek diğer senaryolar: sualtı altyapısına yönelik sabotajın resmi bir yargı ile atfedilmesi (bu sitede başka yerde ele alınan Kuzey Akım vakası modelinde); NATO ve Rus savaş uçakları arasında hava veya deniz angajman hatası; Avrupa’nın uzun menzilli silahları Rus topraklarını giderek daha derinden vurmaya devam ederse, Moskova’yı yalnızca Ukrayna’yı değil, tedarikçi ülkenin kendi topraklarını da açıkça vurmaya iten kademeli bir tırmanış.

Senaryolar — İran

Zaten yaşanmış emsal (vurulan İngiliz üsleri, konuşlandırılan RAF), "yalnızca savunmacı" kalmaya daha az kararlı bir Avrupa gücüyle tekrarlanabilir. Hürmüz Boğazı’nda Avrupa gemilerini içeren ticari trafiğin kesintiye uğraması, bir enerji krizini doğrudan bir deniz yanıtı gerektiren bir olaya dönüştürür — 1984-88 "tanker savaşı"nda zaten görülen bir örüntü. Daha spekülatif ama göz ardı edilmemesi gereken: İran vekillerine atfedilen Avrupa kritik altyapısına yönelik bir saldırı.

Diplomasi ne yapmalı — Rusya/NATO cephesi

Var olan ve bugün eksik olan araç, güven ve güvenlik artırıcı önlemlere ilişkin Viyana Belgesi’dir (AGİT, 1990-2011): 57 devlet arasında yıllık askeri bilgi alışverişi, tatbikatların önceden bildirilmesi, karşılıklı denetimler. Rusya bunu fiilen Ocak 2022’den, resmi olarak Mart 2022’den itibaren askıya aldı. Bu, her drone olayının arkasındaki yapısal boşluktur: önceden bildirim veya paylaşılan doğrulama olmadan, tanımlanmamış herhangi bir nesne tehlikeli hale gelecek kadar uzun süre belirsiz kalır. Mevcut somut önlemler: 1972 ABD-SSCB deniz olayları anlaşması veya Suriye üzerindeki ABD-Rusya çatışma önleme hattı (2015-2024, tam siyasi düşmanlık sırasında bile işlevsel) modelinde, siyasi kanallardan ayrı bir ikili teknik çatışma önleme kanalı; 2026’da dönüşümlü başkanlığı İsviçre’nin elinde bulunduğu AGİT himayesinde hızlı atıf mekanizması; NATO sınırlarına yakın uzun menzilli drone fırlatmalarını sınırlaması için Kyiv üzerinde de simetrik baskı. Ancak bu teknik önlemlerin hiçbiri temeldeki çatışma üzerine müzakerenin yerini tutmaz: olayların sıklığını azaltır, onları ortadan kaldırmaz.

Diplomasi ne yapmalı — İran/Avrupa cephesi

2020’de Abu Dabi merkezli olarak başlatılan, Fransa liderliğindeki EMASoH (Hürmüz Boğazı’nda Avrupa Deniz Farkındalığı) misyonu — diplomatik ayak artı askeri ayak (Agenor Operasyonu), 9 Avrupa ülkesi — zaten var ve açıkça ortak diplomatik ve askeri varlık yoluyla gerginliği azaltmak için tasarlanmıştır. Ancak son kaynaklar (Mart 2026) bunu özgün görevine göre artan bir baskı altında olarak tanımlıyor. Somut önlemler: bugün askeri ayaktan daha az görünür olan ama tam da bölgesel diyalog için tasarlanmış olan EMASoH’un diplomatik ayağını güçlendirmek; E3’ü (Fransa, Almanya, Birleşik Krallık) yalnızca ABD-İran ikili hattının gözlemcisi değil, nükleer dosyada tanınan bir müzakere kanalı olarak yeniden dahil etmek; AB’nin konumunu ABD/İsrail’inkinden resmi olarak ayırmak için açık bir Avrupa taraf olmama iletişimi. Burada da temel sınır aynı kalıyor: hiçbir Avrupa deniz veya diplomatik önlemi, 2018’deki JCPOA çöküşü olan temel nedeni çözmüyor.

Editöryal değerlendirme

Avrupa bugün her iki cephede de 2022 öncesi sahip olduğu araçlara ya da 2020’de tasarlandığı araçlara sahip değil. En dürüst soru soyut olarak "diplomasi ne yapmalı" değil, Avrupa’nın dağılmış kanalları yeniden inşa etmek için yatırım yapıp yapmadığı, yoksa mevcut risk ölçeğine göre yetersiz kalan araçlarla yalnızca semptomları mı yönettiğidir — ikincisi, toplanan olgulara en uygun okuma gibi görünüyor.

Fonti: IISS — drone ihlalleri raporu (Temmuz 2026) · Al Jazeera — Romanya drone olayı (Mayıs 2026) · NATO — 4. madde açıklaması (Eylül 2025) · CS Monitor — Letonya hükümet krizi (Haziran 2026) · House of Commons Library — İran’da vurulan İngiliz üsleri (2026) · Auswärtiges Amt / Arms Control Association — Viyana Belgesi · European Leadership Network / GRC — EMASoH

←