HABER
Bir belediye başkanı, bir tutuklama emri, kimsenin gerçekten sormak istemediği bir soru
20 Temmuz 2026
Olay
18 Temmuz 2026’da New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, New York Times’ın "The Interview" podcast’ine verdiği bir röportajda, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun eylülde BM Genel Kurulu için New York’u ziyaret etmesi halinde, şehrin hukuk biriminin Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) çıkardığı tutuklama emrinin uygulanıp uygulanamayacağını ve nasıl uygulanacağını aktif olarak değerlendirdiğini doğruladı. Söz konusu tutuklama emri Kasım 2024’e dayanıyor: UCM bu emri, Gazze’de kıtlığın savaş yöntemi olarak kullanılması da dahil olmak üzere insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları için makul gerekçeler bulunduğunu belirterek Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkarmıştı. Amerika Birleşik Devletleri, UCM’nin kurucu antlaşması olan Roma Statüsü’nü hiçbir zaman onaylamadı ve bu nedenle mahkemenin tutuklama emirleriyle işbirliği yapmakla hukuken yükümlü değil — ABD’nin BM Büyükelçisi Mike Waltz’ın da vurguladığı bir nokta; Waltz, Mamdani’nin girişimini "salt siyasi gösteri" olarak nitelendirerek devlet başkanı dokunulmazlığına ve ziyaret eden yabancı yetkililer için BM Merkez Anlaşması’nın sağladığı korumalara da değindi. Netanyahu’nun ofisi 19 Temmuz’da yanıt vererek UCM’yi Amerikalılar veya İsrailliler üzerinde yargı yetkisi olmayan bir mahkeme olarak nitelendirdi. Mamdani ise kendi adına, mevcut hukuki sınırlar içinde kalacağını, bunları aşmak için kendi yasalarını yazmayacağını belirtti.
Simetri testi
Burada söz konusu olan ilke — bir belediye makamının, kendi devleti Roma Statüsü’nü onaylamamışken bir UCM tutuklama emrini uygulayıp uygulayamayacağı — emrin kime yönelik olduğuna bağlı değildir. Bir belediye başkanı, UCM tutuklama emriyle aranan bir Amerikalı yetkiliyi tutuklamakla tehdit etseydi de aynı mantık geçerli olurdu — bu varsayımsal bir durum değil: Mahkeme, Afganistan’daki ABD personelini de soruşturmuş ve bu da ABD’nin karşılık olarak yaptırım uygulamasına yol açmıştı. Asıl mesele tarafların kimliği değil, UCM’nin kendi yapısıdır: yetkisi devletlerin gönüllü üyeliğine dayanan, siyasi irade olduğu yerde uygulanabilir, başka her yerde ise etkisiz bir mahkeme.
Kaynaklar: CNN · Fox News · Newsweek · Al Jazeera · Forward · NBC New York