HABER
Etiyopya: hükümetin hala “güvenlik sorunu” dediği savaş
21 Temmuz 2026
Olay
İki yıldan uzun süredir Etiyopya'nın Amhara bölgesinde, ulusal bir ordu ile kendi topluluğunu savunmak için doğmuş bir milis aynı yöntemlerle çatışıyor: yargısız infazlar, zorla kaybetmeler, hastane saldırıları. Addis Ababa hükümeti bunu hala bir kamu düzeni sorunu olarak adlandırıyor; önce olağanüstü hal, sonra başbakana doğrudan bağlı bir askeri komutanlıkla yönetiliyor. Çatışma Nisan 2023'te, bölgesel özel kuvvetlerin fesih ilanının Amhara etnik kimlikli Fano milisi tarafından zorla silahsızlandırma olarak algılanmasıyla başladı.
O günden beri Etiyopya Ulusal Savunma Kuvvetleri (ENDF) ile milisler arasındaki çatışma hiç durmadı. Human Rights Watch, 4 Şubat 2026'da yayımlanan World Report'unda, 2025 boyunca tarafların savaş suçları ve diğer ciddi ihlaller işlemeye devam ettiğini, Amhara'da sivillere zarar veren drone saldırılarını da kaydediyor. Global Centre for the Responsibility to Protect, 6 Mayıs 2026 güncellemesinde, 2023'ten beri BM ve bağımsız gözlemcilerin tekrarlayan biçimde yargısız infazları, keyfi gözaltıları, zorla yerinden edilmeyi, mülk tahribatını ve sağlık kuruluşlarına saldırıları belgelediğini bildiriyor. Yüz binlerce yerinden edilmiş kişi hala Amhara ve Tigray arasında resmi ve gayri resmi kamplarda yaşıyor: Haziran 2025'te bazıları güvenli bir dönüş talebiyle bölge idare binaları önünde üç gün süren protesto düzenledi — bunu bugün kimse garanti edemiyor.
Hukuki yorum
Mevcut belgelere göre en sağlam hukuki çerçeve, uluslararası olmayan silahlı çatışmalara uygulanan uluslararası insancıl hukuktur: Cenevre Sözleşmeleri'nin ortak 3. maddesi, devlet olsun olmasın hiçbir tarafa çarpışmalara katılmayanları öldürme, işkence veya zalimane muamele yasaklar. Etiyopya Roma Statüsü'nü imzaladı ama onaylamadı: bu nedenle Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin ülke üzerinde, BM Güvenlik Konseyi sevki olmadıkça, otomatik yetkisi yok — bu yapısal sınırlama bireysel sorumluluğu neredeyse tamamen Etiyopya'nın kendi yargısına bırakıyor. Lemkin Institute dahil bazı savunuculuk kuruluşları Amhara'daki durumu devam eden bir soykırım olarak nitelendirdi: bunu kanıtlanmış bir gerçek değil, taraf bir pozisyon olarak aktarıyoruz — hiçbir uluslararası yargı organı veya BM organı çatışmayı şimdiye kadar bu terimlerle nitelendirmedi.
Sonuçlar — simetri testi
Simetri testi burada doğrudan uygulanıyor: alıntılanan kaynaklar ihlalleri sahadaki tek bir aktöre değil, her iki aktöre de atfediyor. Etiyopya hükümeti operasyonlarını düzensiz bir milise karşı hukuk ve düzenin yeniden tesisi olarak sunuyor — insan hakları kuruluşları kullanılan yöntemleri tartışsa da bu pozisyonu aktarıyoruz. Etiyopya, International Rescue Committee'nin dünya çapında en yüksek insani çöküş riski taşıyan bağlamların yıllık listesi olan 2026 Emergency Watchlist'teki 20 ülke arasında yer alıyor — yine de Gazze, Sudan ve Ukrayna'nın gölgesinde uluslararası haberlerin kenarında kalıyor. Bu site bugüne kadar konu hakkında hiç yazmamıştı.
Kaynaklar: Human Rights Watch — World Report 2026, Etiyopya bölümü · Global Centre for the Responsibility to Protect — Etiyopya · IRC — 2026 Emergency Watchlist