HABER
Yaptırımlara rağmen bir milyar dolar: İran, Hizbullah, Hamas ve Husileri finanse etmeye nasıl devam ediyor
18 Temmuz 2026 — İran / Lübnan / Yemen
Bağlam
Yıllardır, ne zaman bir Husi füzesi Kızıldeniz'de bir gemiye çarpsa ya da Hizbullah İsrail'in kuzeyini tehdit etse, hep aynı soru soruluyor: Bütün bunları kim ödüyor? Yıllardır süren Amerikan mali araştırmalarıyla belgelenen yanıt hiç değişmedi: Tahran. Kasım 2025'te değişen şey, üst düzey bir ABD Hazine yetkilisinin kamuoyuyla paylaştığı rakam oldu — ve bu rakam, bu finansmanın özellikle onu durdurmak için tasarlanmış onlarca yıllık yaptırımlara ne kadar dayandığını gösteriyor.
Olgular
9 Kasım 2025'te ABD Hazinesi Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Müsteşarı John Hurley, İran'ın ağır bir Batı yaptırımları paketini aşarak sadece 2025 yılında Hizbullah'a yaklaşık bir milyar dolar aktarmayı başardığını açıkladı. Bu izole bir vaka değil: Atlantic Council'e göre Tahran yıllardır Hizbullah'a yılda 700 milyon dolardan fazla, Hamas ve diğer Filistinli silahlı gruplara ise yılda 100 milyon dolara kadar kaynak sağlıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı 2022 yılına ait resmi terörizm raporunda İran'ın Hizbullah'a “finansmanının, eğitiminin, silahlarının ve patlayıcılarının büyük bölümünü” sağladığını yazıyor. Aralık 2023'te ABD Hazinesi, İran petrol satışlarından elde edilen onlarca milyon doları Devrim Muhafızları'nın Kudüs Gücü'nden Yemen'deki Husilere ulaştıran bir ağa yaptırım uyguladı — aylardır Kızıldeniz'deki ticari trafiği tehdit eden aynı milis.
Tahran'dan bu gruplara giden tek şey para değil. Bir ABD Kongre raporuna göre Hizbullah, İran'dan Suriye üzerinden geçen eğitim, patlayıcı ve silah da alıyor — ve karşılığında Husilere silah ve eğitim sağlıyor; Hizbullah komutanlarının Husi kampanyasına Kızıldeniz'deki gemilere karşı doğrudan yardım ettiği bildiriliyor. Bu bir zincir, yalnızca iki aktör arasında izole bir ilişki değil.
Direniş Ekseni dini bir blok değil — ortak çıkarla bir arada tutulan bir ağdır
“Direniş Ekseni”nin gerçekte ne olduğunu anlamakta fayda var, çünkü ilk bakışta göründüğü gibi mezhepsel bir ittifak değil. Hizbullah, İran gibi Şii: Doktrinsel yakınlık gerçek, ve bu yüzden Eksen'in en tutarlı çekirdeğini oluşturuyor. Hamas ise Sünni — Tahran'ınkinden farklı bir inanç, kamuoyuna yansıyan kopuşlarla dolu bir geçmişe sahip: Suriye iç savaşı sırasında Hamas, Tahran'ın müttefiki Esad'a karşı isyancıların yanında yer aldı ve İran bir süre fonlarını kesti. Bu kopuşun ardından ilişkinin yeniden inşası, yapıştırıcının paylaşılan inanç değil, ortak bir düşmana karşı karşılıklı çıkar olduğunu gösteriyor. Husiler ise Zeydi — hem İran'ınkinden hem Hizbullah'ınkinden uzak bir Şiilik kolu — ve birkaç yıl öncesine kadar Yemen'in en yoksul bölgesindeki çevresel bir kabile milisinden pek fazlası değildi. Hedefe yönelik füze teknolojisi ve insansız hava aracı transferleri onları dünyanın en yoğun ticaret yollarından birini tehdit edebilecek bir aktöre dönüştürdü.
Şiileri, Sünnileri ve Zeydileri tek bir bayrak altında bir arada tutmak, yalnızca inançtan daha güçlü bir yapıştırıcı gerektirir: bu yapıştırıcı, Eksen'in Tahran için gördüğü işlevdir. Bu, İran'ın kendi silahlı kuvvetlerini doğrudan riske atmadan sınırlarının ötesine askeri güç yansıtmasını sağlayan araçtır — resmi olarak İranlı olmayan savaşçılar, İranlı askerlerin yerine ölüyor. Tarihsel olarak bir caydırıcı unsur da: İran'a saldırmak, Lübnan'dan Yemen'e kadar birden fazla cephede aynı anda bir yanıt riski taşımak demek. Bunu anlamak, bu sitede zaten doğrulanmış benzer diğer vakaları da daha iyi okumaya yardımcı oluyor: bir devletin kendi askerlerini açığa çıkarmamak için kendi topraklarından uzak bir grubu silahlandırmasından temelde farklı değil.
Tahran ve müttefiklerinin konumu
Tahran bu desteği inkâr etmiyor: bunu “Direniş Ekseni” adını verdiği şeyin içinde açıkça siyasi ve ideolojik dayanışma olarak sahipleniyor. Bir Hamas yetkilisi, Ali Baraka, bunu bir röportajda doğruladı: “İran bize para ve silah veriyor.” Ancak aynı yetkili, Hamas'ın “kimseden emir almadığını” da özellikle belirtti — önemli bir ayrım, çünkü ABD'nin kendisi, yıllardır para ve silah akışını belgelemesine rağmen, İran'ın 7 Ekim 2023 saldırısını emrettiğine ya da önceden bildiğine dair doğrudan bir kanıtı olmadığını açıkladı. Silahlı bir grubu finanse etmek, kısacası, otomatik olarak onu komuta etmek anlamına gelmiyor — bu ayrım İran için de başka herhangi bir sponsor için de geçerli.
Simetri testi burada neden önemli
Bu site, doğrudan kontrol etmediği silahlı bir grubu finanse eden, silahlandıran ya da göz yuman bir devlet örneğini — İsrail, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Türkiye ve Çin'e uygulanmış olarak — zaten doğruladı. İran bir istisna değil: işler ters gittiğinde aynı inkâr edilebilirlik mantığıyla aynı mekanizmayı kullanıyor. Eğer bir fark varsa, bu mekanizmada değil, ilan edilen işlevinde: çoğu hükümet için silahlı bir grubu desteklemek birçok taktik hamleden biridir; İran için Direniş Ekseni'ne destek, mahcubiyet durumunda inkâr edilecek izole bir bölüm değil, ilan edilmiş siyasi kimliğinin bir parçasıdır.
Hukuki yorum
Birden fazla yargı bölgesi tarafından terör örgütü olarak tanımlanan grupların sistematik olarak finanse edilmesi — BM Güvenlik Konseyi ve ABD Hazinesi yaptırımlarının belgelenmiş şekilde aşılması dahil — sivillere yönelik saldırılara karışan devlet dışı aktörlere destek konusunda doğrudan devlet sorumluluğu sorunları doğuruyor; bu ilke, üçüncü bir devlet tarafından desteklenen silahlı grupların eylemlerine ilişkin kontrol ve sorumluluk konusunda Uluslararası Adalet Divanı içtihadında da tanınmaktadır.
İlgili haber: İsrail, yıllarca Katar'ın Hamas'a finansman sağlamasına izin verdi ve bunu teşvik etti — aynı desen başka bir Hamas sponsoruna uygulandı.
İlgili haber: Yemen: 73 BM personeli hâlâ Husiler tarafından keyfi olarak alıkonuluyor — burada Tahran tarafından finanse edilen aynı milis.
Kaynaklar: John Hurley açıklaması, ABD Hazinesi (9 Kasım 2025) · ABD Dışişleri Bakanlığı, Country Reports on Terrorism 2022 · Atlantic Council · ABD Hazinesi/OFAC (7 Aralık 2023) · Congressional Research Service · NPR