
IWILLNOTLOOKAWAY.ORG
GÖRÜŞ
Anahtarlar
N3R1-70 imzalı yazı
«Bitcoin, kime karşı sığınak?» dizisi · 4/4
Bitcoin kaydının ilk bloğu, 3 Ocak 2009'da, bir gazete manşeti içeriyor: "Maliye Bakanı bankalar için ikinci kurtarma paketinin eşiğinde". Onu oraya yazan, silinemeyeceğini biliyordu. Kaldı. On yedi yıl sonra hâlâ Bitcoin'in ne olduğu hakkında söylenmiş en açık şey: bir yatırım değil, bir soruya verilmiş bir cevap. Paranı saklayan hata yaptığında ve bedelini başkası ödediğinde paran ne olur?
Hemen söyleyeyim, çünkü okuyanın bilmeye hakkı var: bazı kripto paralara sahibim. Hepsini aynı kefeye koymuyorum: memecoin'ler gibi pek çoğu benim için yalnızca spekülasyon. Alınıp alınmaması gerektiğini söylemek için yazmıyorum. Yazıyorum, çünkü bu dizinin üç bölümünde (nasıl çalışıyor, kim donduruyor, kim kaçıyor, kim denetliyor, kim vergilendiriyor) verilerde yer almayan ama hepsinin içinden geçen bir tez ortaya çıktı ve bunun birinci tekil şahısla söylenmesi gerekiyor. Tez şu: Bitcoin'in uyandırdığı gerçek korku tasarruf sahiplerinin korkusu değil. Kurumların korkusu. Kimsenin basamayacağı bir para muhasebe oyunlarına izin vermez, bir kararnameyle kurtarılmaz, onu saklayacak bir bankaya ihtiyaç duymaz. Herkes onu kullansaydı, çağımızın devlerinin pek çoğunun, ödeme ağlarından bankaları birbirine bağlayan ağlara kadar, var olmak için daha az nedeni olurdu.
Onu savunmadan önce, haksız olduğu yerde haksız olduğunu kabul etmek gerekir. Kurumlar Bitcoin'i reddetmedi: satın aldı. Dünyanın en büyük tasarruf yöneticisi BlackRock'ın fonu, 2026'da herhangi bir hükümetten daha fazla bitcoin saklıyordu ve 2017'de ona "kara para aklama endeksi" diyen CEO'su bugün ona "dijital altın" diyor. Muhasebe oyunları ortadan kalkmadı: aracılara kaydı ve FTX müşterilerinin sekiz milyar dolarını buharlaştırdı; bu, kurucusuna yirmi beş yıl hapse mal oldu. Ve bankalar yalnızca ödeme yapmaz: borç verir. Bitcoini olan da onu dilediğine, dilediği koşullarla ödünç verebilir, kişiler arasında altınla ya da parayla yapıldığı gibi; smart contract'larla bunu kolaylaştıran hizmetler doğuyor. Bitcoin bir banka değil ve bir bankaya dönüşmemeli. Ama önemli olan fark tam da burada. Bir bitcoin ödünç veren ondan yoksun kalır ve toplam aynı kalır. Konut kredisi veren bir banka ise daha önce olmayan parayı yaratır. Kimine göre bu Bitcoin'in erdemi: kimse miktarını şişiremez. Kimine göre sınırı: 2008'de o manşetin eleştirdiği kurtarma paketleri, hiçbir suçu olmayan insanların mevduatlarını da kurtardı ve kimsenin genişletemeyeceği bir parayla o can simidi yoktur. Ve biri müşterilerin bitcoinlerini bir banka gibi kâra çevirmeye, onları ödünç verip riskli işlemlere yatırmaya kalkıştığında sonu kötü oldu: 2022'de Celsius ve BlockFi iflas etti.
İşte mesele. Kurumlar Bitcoin satın alıyorsa, o zaman neden korkuyorlar?
Belki hiçbir şeyden: belki düzenlemek yalnızca onların işi. Belki kara para aklamadan, vergi kaçakçılığından, Kuzey Kore'den korkuyorlar ve bunlardan korkmakta haklılar. Belki devletin elindeki en hızlı silah olan yaptırımları kaybetmekten korkuyorlar. Bunu kesin olarak bilmiyorum ve biliyormuş gibi yapmak istemiyorum. Ne yaptıklarını biliyorum. Satanlara lisans, her transferde isimler, vergi idaresine veriler, yasaklanan anonim hesaplar, hata yapanlardan alınan anahtarlar. Hepsi kapılarda. Ağda hiçbir şey.
O halde cevap, başlangıçtaki tezimden daha kesin. Kurumlar Bitcoin'den korkmuyor. Kendi anahtarlarını kendisi tutandan korkuyorlar. Bir fonun içindeki bitcoin, diğerleri gibi bir finansal üründür: anahtarlar, bir denetim otoritesine ve gerekirse bir hâkime hesap veren yetkili bir saklayıcıdadır. Bir kişinin cüzdanındaki bitcoin ise ezberde taşınan ve kimsenin donduramayacağı tek varlıktır. Bitcoin kullanıcıları arasında yıllardır bir slogan dolaşır: not your keys, not your coins, anahtarlar senin değilse bitcoinler de senin değil. Finans bunu harfiyen uyguladı. Anahtarları aldı ve geri kalanını bize sattı.
Bunun bir komplo olduğunu düşünmüyorum. Bir tercih olduğunu ve bu sitenin her şey için kullandığı ölçüyle değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bir devletin kimin kazandığını bilmeye ve onu vergilendirmeye hakkı vardır; çalınmış kripto paralarla bir savaşı finanse edeni durdurmak da görevidir. Ama aynı kural, saldırgan bir ülkenin rezervlerini donduran için de bir muhalifin hesaplarını donduran için de, bir İran geçiş ücreti için de bir Amerikan geçiş ücreti için de, dijital cüzdanlı bir kara para aklayıcı için de kartellerin parasının geçmesine göz yuman bir banka için de geçerli olmalıdır. Ve her insana, kendine ait bir şeyi kapının dışında tutma imkânı kalmalıdır: saklanmak için değil, bazen kapıyı onu koruması gereken kapattığı için. Lübnanlı aileler bunu 2019'dan beri biliyor.
O gazetenin manşeti hâlâ orada, ilk blokta. Kimse onu silemez, kimse ona el koyamaz, hiçbir düzenleme ona ulaşamaz. Bütün bu hikâyede kimsenin donduramadığı tek şey o.
Kaynaklar: bir gazete manşeti · BlackRock'ın fonu · bugün ona · kurucusuna · hizmetler doğuyor · daha önce olmayan parayı yaratır · Celsius ve BlockFi iflas etti · Lübnanlı aileler
İlgili haberler: Aynadaki Bitcoin: nasıl çalışıyor, altın ve parayla karşılaştırıldığında · Bitcoin, kim donduruyor, kim kaçıyor: Rus rezervleri, yaptırımlar ve Hürmüz geçiş ücreti · Bitcoin, kim denetliyor, kim vergilendiriyor: Avrupa'da ve dünyada yeni kurallar